محمدرضا پهلوان کارشناس موزهداری در یادداشتی نوشت: در شرایط امروز ایران، با وجود دشواریهای اقتصادی، تحریمهای ظالمانه و انبوه اولویتها و دغدغههای جامعه، شاید موزهها در نگاه نخست، در صدر فهرست اولویتهای برخی از مردم، کارشناسان و مسئولان قرار نگیرند؛ اما این واقعیت، هرگز از ارزش، اهمیت و ضرورت وجودی موزهها نمیکاهد. چراکه موزهها نه یک تجمل فرهنگی، بلکه ضرورتی بنیادین برای حفظ هویت، حافظه تاریخی و سرمایههای معنوی جوامع هستند.
شورای بینالمللی موزهها (ایکوم)، برای روز جهانی موزه در سال ۲۰۱۷ میلادی، شعار «موزهها؛ منبع نوآوری و تغییر» را برگزید؛ شعاری که با نماد مفهومی «پروانه انتزاعی» همراه شد و بر نقش تحولآفرین موزهها در جهان معاصر تأکید داشت.
موزهها صرفاً مکانهایی برای نگهداری و نمایش اشیای تاریخی یا انجام فعالیتهای فرهنگی نیستند؛ آنها حافظان حافظه جمعی، هویت فرهنگی و تاریخی و سرمایههای معنوی ملتها به شمار میروند. گنجینههایی ارزشمند که گذشته را به امروز پیوند میدهند و چراغ راهی برای نسلهای آینده هستند.
امروزه موزهها از قالب سنتی خود، که عمدتاً بر نمایش و تماشای آثار و اشیای تاریخی استوار بود، فراتر رفته و به مراکزی پویا برای آموزش، پژوهش، خلاقیت، تعامل اجتماعی و توسعه فرهنگی تبدیل شدهاند. این نهادهای اثرگذار میتوانند با بازخوانی میراث تاریخی و فرهنگی، زمینهساز نوآوری، تقویت هویت ملی، رونق گردشگری و حتی خلق فرصتهای شغلی و اقتصادی باشند.
موزه زمانی زنده و اثربخش است که مخاطب را تنها به تماشای گذشته دعوت نکند، بلکه او را به اندیشیدن، تجربه کردن، مشارکت و سهیم شدن در ساخت آینده فرا بخواند.
در همین راستا، شعار ایکوم با عنوان «موزهها؛ منبع نوآوری و تغییر»، در کنار نماد مفهومی «پروانه انتزاعی»، پیامی عمیق و تأملبرانگیز را منتقل میکند؛ نمادی الهامگرفته از دگرگونی، خلاقیت و طبیعت همواره در حال تکامل.
پروانه، با عبور از مراحل گوناگون زندگی و تجربه دگرگونی شگفتانگیز خود، تصویری گویا از تحول، تولد دوباره و رهایی را به نمایش میگذارد؛ مفهومی که میتواند بهخوبی مسیر تحول موزهها را نیز بازنمایی کند. موزهها نیز باید ضمن پاسداری از اصالتها و ارزشهای تاریخی، پذیرای نوآوری باشند و در شیوههای معرفی، روایتگری و برقراری ارتباط مؤثر با مخاطبان، بهویژه نسلهای جدید، تحول ایجاد کنند.
این نماد یادآور حقیقتی مهم است: موزهها برای ماندگاری و اثرگذاری، نباید تنها به حفظ گذشته بسنده کنند؛ بلکه باید بالهای نوآوری خود را بگشایند و همگام با تحولات جهان، افقهای تازهای پیش روی مخاطبان قرار دهند.
امروزه موزهها بیش از هر زمان دیگری به نگاه نو، مدیریت خلاق، فناوریهای نوین، تجربههای تعاملی و مشارکت فعال جامعه نیاز دارند. بهرهگیری هوشمندانه از ظرفیتهای دیجیتال، هوش مصنوعی، روایتگری خلاق، نمایشگاههای تعاملی و تجربههای فیجیتال، در قالب سناریوهای هدفمند و از پیش طراحیشده، میتواند فاصله میان مخاطب و موزه را کاهش دهد و فضایی زنده، پویا، جذاب و الهامبخش خلق کند.
موزهها روایتگر دیروز، سرمایه امروز و الهامبخش فردای ما هستند. پاسداشت آنها، پاسداشت هویت، ریشهها و حافظه تاریخی یک ملت و یک قوم است؛ چراکه جامعهای که گذشته خود را بهدرستی میشناسد، با آگاهی و اعتمادبهنفس بیشتری آینده خویش را میسازد.

انتهای پیام/

نظر شما